Vincent van Gogh jaar in Drenthe in 2023

Vincent van Gogh blijft tot de verbeelding spreken. De tijdens zijn leven verguisde en getroebleerde kunstschilder oogstte na zijn dood enorme roem. Pas later ontdekte men dat hij zijn tijd vooruit was en zijn schilderijen miljoenen waard zijn. Er zijn zelfs kopjes in de handel in de winkel van het Van Gogh Museum in Amsterdam die zijn afgesneden oor verbeelden. In mijn ogen is dat respectloos en getuigt dat van een soort lijkenpikkerij.

Ik verwacht als Vincent van Gogh hiervan wist hij zich in zijn graf zou omdraaien.
Hét museum over Van Gogh, zoals ze zich graag zien, moet geen prullenfabriek zijn.
In voorbereiding op het Vincent van Gogh jaar verscheen in 2020 de publicatie Van Gogh, Erfgoedlocaties in Drenthe, een gezamenlijk project van het Drents Museum, Drents Archief en Het Drentse Landschap. Het Van Gogh Museum trad hierbij (ook) op als adviseur.
Deze publicatie zou moeten dienen als wetenschappelijke basis voor het Van Gogh jaar in 2023. Op 11 september 2023 is het namelijk 140 jaar geleden dat Vincent van Gogh op het
station van Hoogeveen aankwam. Van hieruit begon hij zijn kunstenaarsavontuur in Drenthe.
De publicatie is een initiatief om de locaties van Vincent van Gogh onder de aandacht te brengen van een groot publiek, waardoor Drenthe meer toeristen kan trekken.
Bovendien willen de samenwerkende partijen Drenthe meer voor het voetlicht plaatsen
Ambities die verwoord zijn in het artikel van Leonie Sinnema in DVHN d.d. 8 april 2022.
De provincie Drenthe, Marketing Drenthe en de gemeenten Emmen, Hoogeveen en Coevorden bundelen hun krachten om van het Van Gogh jaar in 2023 een succes te maken.
Diverse mensen en organisaties sluiten zich hierbij aan. Zelfs een film zit in de planning.
Er is niets op tegen dat op een populaire manier Vincent van Gogh onder de aandacht wordt gebracht en mensen hun emoties over hem verbeelden in bijvoorbeeld theatervoorstellingen.
Het is zelfs positief de bevolking op deze wijze te interesseren voor de markante schilder. Want ook binnen een protestants milieu is het zaak begrip te kweken voor Vincent van Gogh die geïnteresseerd was in kerkhoven en religie, maar streed tegen de hypocrisie van de kerk.
Het is ook lovenswaardig om waardering te kweken voor het landschap in Drenthe waardoor Vincent van Gogh zich liet inspireren. Hij was onder de indruk van de Drentse heidevelden.
En als aandacht voor de kunstschilder Drenthe en zijn economie in de lift helpt, is dat mooi.
Reeds eerder is de kunstschilder herdacht in Drenthe. Zo werd in 1983 een gedenksteen onthult in Hoogeveen in het voormalige logement van Hartsuiker waar Vincent inderdaad heeft gelogeerd. In 1990 werden vooral in Nieuw- Amsterdam de nodige festiviteiten georganiseerd. Mooie initiatieven om de bevolking te interesseren. Echter tijdens deze festiviteiten werd objectief onderzoek naar Vincent van Gogh in Drenthe gefrustreerd door preken voor eigen parochie van gemeenten, auteurs, het Van Gogh Museum in Nieuw- Amsterdam met hieraan verbonden subsidieaanvragen en de drang om klandizie te trekken.
Dat de beeldvorming over Vincent van Gogh in Drenthe hardnekkig is blijkt uit diverse publicaties. Zo las ik op 9 mei 2010 en ook heden op het informatiebord van het Van Gogh Huis in Veenoord/Nieuw- Amsterdam: “als uitvalsbasis voor zijn inspirerende tochten door het Drentse landschap koos Vincent van Gogh voor het logement van Hendrik Scholte in Nieuw-Amsterdam.” Vincent van Gogh arriveerde echter eerst in Hoogeveen, waar hij op 11 september 1883 aankwam op het treinstation en van hieruit zijn Drentse tochten  ondernam.
Nu weer vertekening. De projectpublicatie is kleurrijk, met een beschrijving van locaties en bronvermelding.  Een goed initiatief, want Vincents tijd in Drenthe was erg belangrijk voor zijn ontwikkeling als kunstenaar. Helaas zijn in het verslag weeffouten ingeslopen. Zo staan er afbeeldingen dubbel in vermeld en wordt er straal aan argumenten voorbijgegaan die pleiten voor het feit dat Vincent van Gogh de begraafplaats in Hollandscheveld heeft getekend en geschilderd. Ook weer in andere publicaties zijn deze argumenten genegeerd, zoals in het Waardeel (2021), een uitgaven van de Drentse Historische Vereniging, door auteurs die
als onderzoekers meewerkten met het projectverslag o.l.v. het Drentse Museum in Assen.
Het valt buiten het bestek van dit artikel al die onderbouwde argumenten te benoemen.
Eén noem ik: in tegenstelling tot wat in het ongetwijfeld dure verslag staat was de grond
op de begraafplaats van Hollandscheveld niet “goed onderhouden”. Zo wijzen krantenadvertenties en verslagen uit die tijd op heide en schapen op deze begraafplaats. Voor details verwijs ik ondermeer naar de gedetailleerde en onderbouwde verslagen van Albert Metselaar, die al decennia lang als een soort kruisridder strijdt tegen geschiedvervalsing.
Ik hoop dan ook dat in 2023 wordt gekozen voor de begraafplaats in Hollandscheveld (het is mogelijk dat Vincent de begraafplaats in Pesse ook heeft bezocht, echter bewijs ontbreekt)
Het verslag wekt bovendien de indruk dat er uitgebreid bodemkundig onderzoek is gedaan: dat is niet gebeurd: men heeft net als voorgangers vertrouwd op bestaand kaartmateriaal. Een ander kritiekpunt is dat geen onderzoek is gedaan naar de authenticiteit van elementen, zoals balken en moppen in het Van Gogh Huis in Nieuw- Amsterdam en Hoogeveen. Dat is spijtig, want zo raken steeds meer authentieke fysieke sporen uit zicht of raken kwijt. Ook heeft de projectgroep geen nieuw, fris onderzoek gedaan in het stadsarchief van Hoogeveen. Het verslag meldt ook sommige locaties niet die Vincent heeft bezocht, zoals het station in Echten en is van bepaalde locaties niet zeker dat Vincent die heeft bezocht, zoals in Zweeloo. Zo is ook de huidige lindeboom achter het voormalige logement in Zweeloo jonger dan 1883 (Zweeloo is gekozen als plek waar de aftrap plaatsvindt van het Van Gogh jaar in 2023).
Helaas kregen enkele externe deskundigen/historici die als zodanig in het bronnenoverzicht van het projectverslag zijn genoemd niet de gelegenheid om het conceptverslag te controleren.
Dat is spijtig, omdat nu de indruk ontstaat door de bronvermelding dat iedereen het verslag volledig onderschrijft, maar in feite de finishing touch ontbreekt en het projectteamverslag dus niet volledig voldoet aan zijn doelstelling om Van Gogh “professioneel en duurzaam”op de kaart te zetten. Leidinggevenden zijn van dit projectverslag vervangen door anderen.
Opnieuw bestaat het risico dat op grond van niet volledig onderzoek in het kader van het Van Gogh jaar in 2023 in Drenthe de ‘toerist’ op de tentoonstelling in het Drents Museum, in de film en overige activiteiten (deels), zoals “spraakmakende” theaterstukken (deels) op het verkeerde been wordt gezet met een mooi verhaal om bezoekers en toeristen te trekken. Vincent van Gogh verdient echter het ware verhaal, wat meer is dan een reclamepraatje.  In dat licht bezien pleit ik voor een nieuw onderzoek waarin alle experts volledig betrokken worden, niet alleen in het voortraject, maar ook in de afronding en het onderste uit de kast wordt gehaald om het resterende erfgoed van Vincent van Gogh in Drenthe veilig te stellen.

Ronald Wilfred Jansen, Hoogeveen

Auteur van ondermeer: Drenthe 1883.
In de voetsporen van Vincent van Gogh (Hoogeveen, 2020)

Deel dit bericht!

Geef een antwoord