Opinie: Hoe houdbaar is de zorg?

Bijna twee jaar zucht de wereld onder een ontwrichtende coronapandemie. Het einde is nog niet in zicht volgens onze virologen, epidemiologen, immunologen, intensivisten en andere deskundigen. Door de pandemie, een onverantwoord trage formatie en een versnipperd parlement sneeuwt ander belangrijk nieuws helaas onder. In september van dit jaar publiceerde de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) het uitgebreide en gedegen onderbouwde rapport ‘Kiezen voor houdbare zorg’. Daar hadden de media meer aandacht aan moeten besteden, zodat een breder publiek kennis had kunnen nemen van de waarschuwende visie van de WRR. Om de kwaliteit en toegankelijkheid van de zorg te kunnen behouden, moet die volgens de WRR in financieel, personeel en maatschappelijk opzicht houdbaar blijven. Die houdbaarheid staat steeds meer onder druk door maatschappelijke ontwikkelingen als vergrijzing, de opkomst van nieuwe zorgtechnologie en de toename van het aantal chronisch zieken. In de Volksgezondheid Toekomst Verkenningen (VTV) van het RIVM is daar al bij herhaling op gewezen. De VTV van 2020 was helemaal gewijd aan de gevolgen van corona, zoals de lange termijn effecten. Toch lijkt het kwartje in de samenleving maar niet te vallen. In de Rijksbegroting 2022 is 94,6 miljard euro begroot voor Sociale Zekerheid en 93 miljard voor de Zorg. Ruim de helft van de totale begroting dus.

Grote veranderingen in het zorgsysteem

Bij ongewijzigd beleid is op termijn een verdubbeling van de zorgkosten niet uitgesloten. Volgens de WRR zullen zorgconsumenten de komende decennia te maken krijgen met grote veranderingen in het zorgsysteem, zoals andere prioriteiten en meer nadruk op leefstijl en preventie. Bij zo’n ingrijpende beleidsomslag kunnen echter aanzienlijke neveneffecten optreden. Een euro kun je immers maar een keer uitgeven. Andere verplichtingen en uitgaven waaraan de overheid is gebonden, kunnen dan ook grote gevolgen hebben voor de kwaliteit van de zorg. Op persoonlijke titel neem ik de vrijheid om een aantal van die onzekerheden te benoemen. De bijdrage aan de NAVO moet miljarden euro’s omhoog conform gedane toezeggingen en gezien de geopolitieke situatie op de wereld. Deskundigen kunnen alleen maar gissen naar de economische gevolgen van afkoop dan wel onteigening van boerenbedrijven en de toename van migratie. En dan zijn er nog de kosten voor het halen van de klimaatdoelen zoals de energietransitie en de woningnood. Volgens de WRR kunnen lang voordat de grenzen van de betaalbaarheid in zicht komen er al grote nadelige effecten optreden voor de kwaliteit en de toegankelijkheid van de zorg, maar ook voor andere publieke uitgaven of zelfs voor de algehele (brede) welvaart.

Jaap Spaans Hoogeveen

Deel dit bericht!

Geef een antwoord